
Ubwonko ni kimwe mu bice by’umubiri w’umuntu kigira akamarao kadasimburwa.Ni urwego rukuru mu mubiri rugenga ibikorwa byose nko guteketeza,kumva,kuvuga,kugenzura ingingo z’umubiri, ndetse no kurinda ubuzima bwacu bw’ibanze nko guhumeka cyangwa nko gutera kumutima.
Iyo ubwonko budakora neza ubuzima bwose bw’umuntu bushobora kujya mu kaga. Niyo mpamvu kumenya imikorere y’ubwonko ari ingenzi cyane kugirango urusheho kububungabunga.Ntakintu na kimwe ushobora gukora udakoresheje ubwonko ukocyaba kimeze kose.ubwonko bw’umuntu bugizwe n’ibice bitandukanye bifite inshingano zihariye.

Hari ubwonko bunini,buri kuri buri ruhande rw’ubwonko iburyo n’ibumoso,bukaba bugira inshingano zidasanzwe. Urugero,ubwonko bw’ibumoso bugenzura imvugo,imibare n’isesengura,naho urwiburyo rugakora kubijyanye n’ubuhanzi,amarangamutima n’icyerekezo.
Hari n’ubwonko buto,bukoreshwa mukugenzura ingingo n’imikaya.Hari n’igice bita umuyoboro w’ubwonko ni ho hagenga ihumeka,umutima n’imikorere y’amaraso. Hagize ikibazo kihaba ,ubuzima bw’umuntu bushobora guhita buhagarara.
Ubwonko bukora neza binyuze mu dutsi twihariye tw’utunyangingo tw’ubwonko dutambutsa amakuru hakoreshejwe amashanyarazi n’imisemburo y’ubwonko bita nurotaransimita (neurotransimiters).Iyo umuntu abonye ikintu cyangwa y’umvise ijwi,amakuru aturuka mu mutwi cyangwa mu maso anyura muri iyo mitsi ijya mu bwonko,ubwonko na bwo bukayakira bukayasobanura bukohereza kubindi bice by’umubiri,aho usanga umuntu ahise ahindura akaboko aho karikari cyangwa agasimbuka. Biterwa ni cyo ayomakuru ashaka kuvuga ,akaba aribyo umubiri ukora.

Ubwonko budufasha kwibuka,guteketeza,kuyobora umubiri, kuyobora iby’iyumvo no kurinda ubuzima ndetse no gufata ibyemezo.Dukwiye kurya indyo y’uzuye irimo intunga mubiri,tukirinda inzoga n’ibiyobya bwenge,turyama neza,dukora imyitozo ngorora mubiri,twiga, dukora ibikorwa bidusaba gutekereza,tutibagiwe gukora meditasiyo nk’ibiryo by’ibanze ku bwonko.
Ubwonko ni igikoresho cy’agaciro kidasimburwa mu buzima bwacu. Ni bwo bufasha umuntu kuba uwo ari we,kubw’ibyo dukwiye kubwitaho tukaburinda kugira ngo budufashe kugera ku ntego zacu.Ubwonko ni isoko y’ubwenge,ubushishozi n’ubuzima bwiza.kububungabunga ni ugusigasira ahazaza heza.
