Goma – Umutwe wa M23 urihanangiriza Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ko niba itafunguye abarwanyi bayo bari mu magereza bitarenze ku Cyumweru, ishobora guhagarika burundu amasezerano y’agahenge yashyizweho hagati y’impande zombi.
Ibi byatangajwe ku wa Gatanu, tariki ya 25 Nyakanga 2025, mu kiganiro n’abanyamakuru cyabereye mu mujyi wa Goma, aho ubuyobozi bwa M23 bwashimangiye ko Kinshasa ari yo iri kubangamira amahoro, kuko itarubahiriza ibyo yemeye mu masezerano mpuzamahanga.
“Nibaramutse batadufunguriye abarwanyi bacu nk’uko byemejwe mu masezerano, tuzafatira icyemezo gikomeye. Ibyo bizaba ari ukwerekana ko Leta ya Congo ari yo ikoma mu nkokora urugendo rw’amahoro,”
— Benjamin Mbonimpa, Umunyamabanga Mukuru wa AFC-M23 akaba n’umuyobozi w’intumwa z’uwo mutwe mu biganiro byabereye i Doha.
Aya magambo akurikiye amasezerano yiswe “Declaration of Principles”, yashyiriweho umukono i Doha muri Qatar ku itariki ya 19 Nyakanga 2025, aho impande zombi zemeye gutangira urugendo rw’amahoro ruzarangira ku wa 18 Kanama 2025.
M23 kandi ishimangira ko ibyo isaba biri mu masezerano ya “Washington Agreement” yasinywe mu kwezi gushize hagati ya Leta ya Congo na Leta y’u Rwanda, yahujwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Muri ayo masezerano harimo:
- Gukura ingabo z’u Rwanda ku butaka bwa Congo mu gihe cy’iminsi 90,
- Gusenya no guhagarika inkunga kuri FDLR,
- No gushyiraho uburyo buhamye bw’ubufatanye mu by’umutekano no kwihuza k’akarere.
Mbonimpa yavuze ko M23 yiteguye kubahiriza ibyo yasinyiye, ariko ikazabikora ari uko abarwanyi bayo barekuwe nk’uko byemeranyijwe.
M23 yatangaje ko nibaramuka bafunguwe bitarenze ku Cyumweru, izahita itumira itsinda ry’ubugenzuzi rusange rizwi nka Joint Verification Mechanism (JVM), kugira ngo rikurikirane ishyirwa mu bikorwa ry’agahenge mu buryo bunoze.
Ariko niba ibyo bitakozwe, uyu mutwe uravuga ko agahenge gashobora gusenyuka, bityo umutekano muke wongere kwaduka mu bice binyuranye by’Amajyepfo n’Amajyaruguru ya Kivu.
Kugeza ubu, nta kintu na kimwe Leta ya Congo cyangwa u Rwanda biratangaza kuri ibyo byatangajwe na M23, ndetse hari byinshi bikigoranye mu ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano, harimo:
- Gahunda y’ukuri yo gukura ingabo ku butaka,
- Amasezerano ku mfungwa,
- N’igenzura ry’ubunyamwuga mu biganiro byose bikomeje.
Abasesenguzi mu bya dipolomasi bavuga ko aya masezerano mashya agifite icyuho gikomeye. N’ubwo bigaragara ko hari intambwe yatewe, ikibazo cy’imfungwa gishobora kuba intandaro yo gusubira mu ntambara.
Mu gihe abaturage bagera kuri miliyoni 6 bamaze kwimurwa n’imirwano mu burasirazuba bwa Congo, amahanga akomeje gusaba impande zombi gushyira imbere inyungu z’abaturage no gushyira mu bikorwa ibyo bemeranyije, mu buryo butavangura no kudatinza.
Umutwe wa M23 washyize igitutu gikomeye kuri Leta ya Congo, usaba gufungura abarwanyi bawo mbere y’uko igihe ntarengwa kigera. Nibitabaho, uyu mutwe wemeza ko uzasubika burundu uruhare rwayo mu rugendo rw’amahoro, ibintu bishobora kongera gushyira akarere mu mwuka mubi.
