New York, 24 Nzeri 2025 Perezida wa Syria, Ahmed al-Sharaa, yabaye umuyobozi wa mbere w’iki gihugu mu myaka hafi 60 ushyize ijwi rye imbere y’inteko rusange y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA). Ni ijambo ryaje gufatwa nk’igikorwa cy’“amateka mashya” ku gihugu cyamaze imyaka myinshi gifite umubano mubi n’amahanga kubera intambara n’ibibazo bya politiki.
Mu ijambo rye, al-Sharaa yashimangiye ko Syria ishaka gusubirana agaciro ku rwego mpuzamahanga, asaba ko ibihano byose byafatiwe igihugu cye byakurwaho, kugira ngo kibashe kongera kwiyubaka nyuma y’imyaka y’intambara yatsembye byinshi.
Icyo bivuze ku rwego rwa politiki mpuzamahanga
Abasesenguzi bavuga ko kugaragara kwa al-Sharaa i New York ari intambwe ikomeye yo kugarura isura ya Syria, kandi bikaba bigaragaza ko hari ubushake bwo guhuza n’ibihugu by’amahanga, harimo n’ibihugu by’i Burayi n’Abarabu byari byarayiciye ku ruhande.
- Nk’uko byatangajwe na Reuters, kuba Perezida wa Syria yitabiriye inama nk’iyi bwa mbere kuva mu 1967 bishobora kuba ikimenyetso cy’uko Syria ishaka gusubira mu muryango w’amahanga.
- Nk’uko Financial Times yabigaragaje, hari amakuru ko Syria iri mu biganiro byihariye na Israel ku masezerano y’umutekano, ibintu byashobora guhindura imibanire y’akarere kose ka Middle East.
Ingaruka ku bukungu
Intambara ya Syria imaze kurenga imyaka 10 yasize igihugu cyangiritse bikomeye. Ibihano mpuzamahanga byashyizweho byagize ingaruka zikomeye ku isoko ry’imbere mu gihugu no ku baturage basanzwe.
Niba koko amagambo ya al-Sharaa atanga inzira yo gukuraho ibihano, abashoramari bo mu Burayi n’Abarabu bashobora gutangira gusubira muri Syria, bigafasha mu iyubakwa ry’igihugu no kuzahura ubukungu.
Ingaruka ku mutekano w’akarere
Ijambo rya al-Sharaa rihuriranye n’umwuka mushya w’ibiganiro hagati ya Syria na Israel. Niba ayo masezerano yabaho, ashobora kuba amahirwe ya mbere yo kugarura ituze mu burasirazuba bwo hagati nyuma y’imyaka y’intambara.
Ariko nanone, hari n’impungenge:
- Israel ishobora kudashaka gukomeza ibiganiro igihe kirekire niba idahabwa ingwate zifatika z’umutekano.
- Ibihugu bimwe nka Leta Zunze Ubumwe za Amerika bishobora gukomeza kwitambika bikavuga ko Syria igomba kubanza kugaragaza impinduka za politiki imbere mu gihugu.
Ese Syria yaba yinjiye mu gihe gishya?
Ijambo rya al-Sharaa rishobora gufatwa nk’“ubutumwa bwo guhindura amateka.” Ariko, abasesenguzi bibutsa ko amagambo ari kimwe, ibikorwa bikaba ikindi.
- Niba ibihano bidakurwaho, byagorana kubona impinduka zifatika mu bukungu.
- Niba ibiganiro na Israel bidakomeje neza, umutekano w’akarere ushobora gusubira inyuma.
Ku rundi ruhande, kuba Perezida wa Syria yongeye kugaragara imbere y’abakuru b’amahanga muri Loni, bifite agaciro ka politiki kadasanzwe, kandi bishobora gufungura inzira nshya yo kugarura igihugu ku ruhando mpuzamahanga.
Ijambo rya al-Sharaa muri Loni ntiryari irya politiki gusa, ryari ikimenyetso cy’uko Syria ishaka gusubira mu muryango w’ibihugu, guca inzira y’ubwigunge no kongera gukorana n’abandi. Gusa inzira izaba ndende, ikazaterwa n’ukuntu ibihugu bikomeye bizafata iyo ntambwe nshya.
