AKAMARO K’AMAGI MU BUZIMA BWACU

Amagi ni kimwe mu biribwa bikunzwe cyane hirya no hino ku isi kubera uburyo yoroshye gutegura ndetse n’intungamubiri nyinshi iba irimo. Mu Rwanda no mu bindi bihugu byinshi, abantu bakoresha amagi mu mafunguro ya buri munsi kuko afasha umubiri gukura neza, kongera imbaraga no kurinda indwara zimwe na zimwe.

Nubwo hari abantu bamwe bakekaga ko kurya amagi menshi bishobora guteza ibibazo by’ubuzima, ubushakashatsi bwinshi bwagaragaje ko amagi ari ingenzi cyane iyo aririwe ku rugero rukwiye.

Amagi akungahaye ku ntungamubiri zitandukanye zifasha umubiri gukora neza. Arimo poroteyine zifasha mu kubaka imitsi n’ingirangingo z’umubiri. Arimo kandi vitamini zitandukanye nka Vitamini A ifasha amaso kubona neza, Vitamini D ifasha amagufa gukomera, ndetse na Vitamini B12 ifasha mu gukora amaraso no gukomeza ubwonko.

Amagi arimo kandi imyunyungugu nka feri(iron), kalisiyumu(calcium), fosiforasi(phosphorus )na zinki zinc. Ibi byose bifasha umubiri gukomera no guhangana n’indwara. Umuhondo w’igi uba urimo ibinure bifasha umubiri kubona imbaraga, ariko na byo biba bikenewe ku rugero rukwiye.Abana bakura bakeneye indyo yuzuye kugira ngo imibiri yabo ikure neza. Kurya amagi bifasha abana gukomera amagufa, kugira ubwenge bukora neza no gukura bafite ubuzima bwiza.

Poroteyine ziboneka mu magi zifasha mu gukura kw’imitsi ndetse no gusana ingirangingo zangiritse.Ababyeyi benshi bagirwa inama yo gushyira amagi mu mafunguro y’abana nibura inshuro nyinshi mu cyumweru, kuko ari ibiryo bifite intungamubiri nyinshi kandi biboneka ku giciro kidahenze cyane.

Ku bantu bakuru, amagi afasha kongera imbaraga no gutuma umubiri ukomeza gukora neza. Abakora imirimo ivunanye cyangwa abanyeshuri bakeneye imbaraga zo kwiga bashobora kungukira cyane ku kurya amagi. Amagi afasha kandi mu gutuma umuntu yumva ahaze igihe kirekire, bityo bikagabanya kurya ibintu byinshi bidafitiye umubiri akamaro.

Hari kandi abantu bakora siporo cyangwa imyitozo ngororamubiri bakunda kurya amagi kuko afasha mu kubaka imitsi no kongera imbaraga z’umubiri.Amagi ashobora gutegurwa mu buryo bwinshi butandukanye. Hari abayateka akabikwa, abayakoresha mo umureti, abayakoresha mu migati cyangwa mu mafunguro atandukanye.

Iyo amagi ateguwe neza kandi mu isuku, aba ari meza kandi aryoshye.Ni byiza kwirinda kurya amagi adatetse neza cyane cyane ku bantu bafite ubudahangarwa bw’umubiri buke, kuko bishobora guteza indwara zituruka ku mikorobe.Nubwo amagi ari meza, kuyarya arengeje urugero cyangwa adatunganijwe neza bishobora kugira ingaruka ku buzima. Kurya amagi menshi cyane bishobora kongera ibinure byinshi mu mubiri ku bantu bamwe na bamwe. Ni byiza rero kurya amagi mu rugero no kuyahuza n’izindi ndyo zirimo imboga n’imbuto.

Amagi ashaje cyangwa abitswe nabi ashobora gutera uburozi bwo mu nda. Ni ngombwa kugenzura ko amagi ari mazima kandi abitswe ahantu heza mbere yo kuyarya.Amagi ni ibiryo bifite akamaro kanini ku buzima bw’umuntu. Afasha mu gukura neza, kongera imbaraga no kurinda umubiri indwara zimwe na zimwe. Iyo aririwe ku rugero kandi agategurwa neza, amagi aba igice cy’ingenzi cy’indyo yuzuye. Ni ngombwa ko abantu bakomeza gusobanukirwa akamaro kayo kugira ngo bayakoreshe neza mu buzima bwa buri munsi.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

TJP Trends