Kanseri ni indwara iterwa n’uko uturemangingo tw’umubiri twikuba mu buryo budasanzwe, bikangiza ingingo zitandukanye z’umubiri. Ishobora gufata umuntu uwo ari we wese, yaba umwana cyangwa umuntu mukuru. Iyo ivumbuwe hakiri kare kandi igahabwa ubuvuzi bukwiye, amahirwe yo gukira aba menshi. Ni yo mpamvu buri wese akwiye kumenya ibimenyetso byayo no kwisuzumisha igihe bibaye ngombwa.

Hari ubwoko bwinshi bwa kanseri, ariko bukunze kugaragara harimo kanseri y’ibere, iy’ibihaha, iy’inkondo y’umura, iya porositate, iy’urura runini, iy’umwijima, iy’igifu, iy’ubwonko na kanseri y’u irwagashya. Bumwe muri bwo bushobora gukomera cyane iyo butavumbuwe hakiri kare, bityo kwisuzumisha hakiri kare bikaba ari ingenzi.
Ibimenyetso bya kanseri bishobora gutandukana bitewe n’ubwoko bwayo, ariko ibikunze kuboneka ni ikibyimba kidashira, kugabanuka ibiro mu buryo budasobanutse, kunanirwa bikabije, inkorora idakira, kuva amaraso mu buryo budasanzwe, ibisebe bitakira n’ububabare bumara igihe kirekire. Kubona kimwe muri ibi bimenyetso bisaba kugana kwa muganga.

Ibintu byongera ibyago byo kurwara kanseri birimo kunywa itabi, kunywa inzoga nyinshi, kurya indyo ituzuye, kudakora imyitozo ngororamubiri, kubyibuha, kwandura virusi zimwe na zimwe nka HPV na Hepatite B cyangwa C, ndetse no kuba hari amateka ya kanseri mu muryango. Kwirinda ibi bintu bishoboka bifasha kugabanya ibyago byo kuyirwara.
Kwirinda kanseri bisaba kugira imibereho myiza. Ni byiza kurya indyo yuzuye, gukora imyitozo ngororamubiri, kwirinda itabi n’inzoga nyinshi, gukingirwa indwara zibishoboka nka HPV na Hepatite B, no kwisuzumisha kwa muganga buri gihe. Gufata izi ngamba bituma kanseri ivumburwa hakiri kare kandi ikavurwa neza.

Mu gusoza, kanseri si iherezo ry’ubuzima. Iyo ivumbuwe hakiri kare kandi ikavurwa neza, abantu benshi barakira. Twese dufite inshingano zo kwita ku buzima bwacu, gukurikiza inama z’abaganga no gushishikariza abandi kumenya, kwirinda no kwisuzumisha hakiri kare kugira ngo tugabanye ubukana n’ingaruka z’iyi ndwara.
