Indwara zandura ni zimwe mu bibazo bikomeye byugarije ubuzima bw’abaturage hirya no hino ku isi. Ziterwa n’udukoko duto turimo virusi, bagiteri n’utundi dukoko twanduza indwara. Zishobora gukwirakwira binyuze mu mwuka, amazi, ibiribwa byanduye, amaraso cyangwa se guhura n’umuntu urwaye. Nubwo hari indwara nyinshi zikomeje gutera impungenge, igishimishije ni uko nyinshi muri zo zishobora kwirindwa iyo abantu bubahirije amabwiriza y’isuku n’ubuzima.Kwirinda indwara zandura ni inshingano ya buri muntu.
Iyo umuntu yirinze kwandura aba yirinze no kwanduza abandi, bityo umuryango n’igihugu bikagira abaturage bafite ubuzima bwiza. Ni yo mpamvu inzego z’ubuzima zihora zishishikariza abantu gukumira indwara mbere yo kuzivura.Isuku ni imwe mu ntwaro zikomeye mu gukumira indwara zandura. Gukaraba intoki n’amazi meza n’isabune mbere yo kurya, nyuma yo kuva ku musarani, nyuma yo gukorakora imyanda cyangwa kwita ku murwayi, bigabanya cyane ibyago byo kwandura indwara.

Intoki ni zo zikoreshwa mu gukora ku bintu byinshi buri munsi, bityo iyo zidakarabye neza zishobora gutwara udukoko twanduza indwara tukinjira mu mubiri.Isuku y’aho abantu batuye na yo igira uruhare rukomeye mu kurwanya indwara. Gukusanya imyanda neza, gusukura ubwiherero, gutema ibihuru bikurura imibu no gukuraho amazi adatemba bifasha kugabanya ikwirakwira ry’indwara nka malariya n’izindi ziterwa n’udukoko.
Gukingirwa ni imwe mu nzira zagaragaye ko zirinda ubuzima bw’abantu benshi. Inkingo zifasha umubiri kubaka ubudahangarwa bwo kurwanya indwara zitandukanye. Ababyeyi bakwiye gukurikiza gahunda y’ikingira ry’abana, kandi n’abakuru bagahabwa inkingo zisabwa igihe bibaye ngombwa. Gukingirwa ntibirinda uwakingiwe gusa, ahubwo binagabanya ikwirakwira ry’indwara mu muryango no mu gihugu.

Kurya ibiribwa bifite isuku no kunywa amazi meza ni indi ngingo y’ingenzi. Amazi yanduye ashobora gutera indwara zikomeye zirimo impiswi, kolera na tifoyide. Ni byiza kunywa amazi yatunganyijwe cyangwa yatetse neza, ndetse imbuto n’imboga bikozwa amazi meza mbere yo kuribwa. Ibiribwa na byo bikwiye gutekwa neza no kubikwa ahantu hasukuye kugira ngo bitandura.
Indwara zimwe zandurira mu mwuka igihe umuntu akoroye cyangwa yitsamuye. Ni ngombwa kwipfuka umunwa n’izuru igihe ukorora cyangwa witsamura, gukoresha agatambaro cyangwa igitambaro cy’impapuro, no kukijugunya ahabugenewe. Ahantu hahurira abantu benshi hagomba guhora hinjira umwuka uhagije kugira ngo hagabanywe ibyago byo kwanduzanya.Iyo umuntu agaragaje ibimenyetso by’indwara nk’umuriro mwinshi, inkorora idashira, guhumeka nabi, impiswi zikabije cyangwa kuruka kenshi, ntakwiye kwivuza uko yiboneye.
Ahubwo agomba kwihutira kugana ikigo nderabuzima kugira ngo ahabwe ubuvuzi bukwiye. Gufata imiti uko muganga yabitegetse ni ingenzi, kuko kuyihagarika bitarangiye cyangwa kuyikoresha nabi bishobora gutuma indwara ikomera cyangwa igorana kuvurwa.Abaturage na bo bafite uruhare rukomeye mu gukumira indwara. Gutanga amakuru ku gihe, igihe hagaragaye indwara idasanzwe, gukurikiza amabwiriza y’abashinzwe ubuzima no kwitabira gahunda z’ubukangurambaga bifasha kurinda ubuzima bwa benshi.

Mu gihe isi ihanganye n’indwara nshya zikomeza kuvuka, buri wese akwiye kumenya ko kwirinda biruta kuvura. Imyitwarire myiza, isuku ihoraho, gukingirwa, kurya indyo itekanye no gushaka ubuvuzi bwihuse ni zimwe mu ngamba zifasha kubungabunga
Ubuzima ni umutungo w’agaciro kurusha indi yose. Kubungabunga isuku, gukingirwa, gukoresha amazi meza no kwihutira kujya kwa muganga igihe umuntu arwaye ni bimwe mu bikorwa bishobora kugabanya cyane indwara zandura. Iyo buri wese abigize umuco, hubakwa umuryango ugira ubuzima bwiza, ukagira imbaraga zo gukora no guteza imbere igihugu.
